Het diner te eenzijdig van smaak

Kees Hulst, Porgy Franssen, Renee Fokker, Lies Visschedijk en Evert van der Meulen | Het diner | Leidse Schouwburg, Leiden | donderdag 23 februari 2012 (première)
Hoewel van Herman Kochs bestseller Het diner sinds het in 2009 verscheen meer dan een half miljoen exemplaren over de toonbank gingen, heeft Tjan het boek niet gelezen. Onbevangen nam hij bij de première van het gelijknamige toneelstuk dus plaats in het pluche. Dat bleek zowel een voordeel als een nadeel. Enerzijds hoefde Tjan niet te vergelijken, anderszijds tastte hij in het duister over wat precies de bijdragen en keuzen van de regisseur, Jiskefet-collega Kees Prins, zijn geweest.

Het verhaal in een notendop: twee broers en hun vrouwen spreken af in een pretentieus restaurant voor een diner dat van meet af aan allesbehalve gezellig belooft te worden. Daarvoor is er tussen de broers teveel voorgevallen. Bovendien zijn hun beider zoons betrokken bij een moord, maar wat de vier disgenoten precies weten over dit voorval, weten zij niet van elkaar. Met dit verhaal kun je alle kanten uit. Je kunt het als een familiedrama benaderen, je kunt de psychologie van de vier hoofdpersonen centraal stellen, je kunt er een thriller van maken, of je kunt, ingegeven door het Jiskefet-verleden van de auteur, de humor, die het boek ongetwijfeld bevat, de boventoon laten voeren.

Heeft de regisseur een keuze kunnen maken? Ja, dat heeft hij. Zodra na de veelbelovende openingsmonoloog van Kees Hulst de aanstellerige ober (Evert van der Meulen) het toneel betreedt, is duidelijk dat het een avondje van dik hout planken zagen wordt. In de Vlaamse Pot, maar dan met met topacteurs, die echter te vaak over de top gaan en blijven hangen in karikaturen. De spelers zitten geen moment aan tafel, lopen continu heen en weer, zijn aan het schreeuwen of aan het bellen en wekken onophoudelijk de indruk dat ze bezig zijn een klucht op de planken zetten. Soms is er een momentje van onderhuidse spanning (weinig subtiel benadrukt met een ‘spannend muziekje’) en heel af en toe worden er non-verbaal wat subtiele emoties uitgewisseld, maar grosso modo was het stuk dat Tjan gisteravond in première zag gaan teveel een poging  de lachers in de zaal te plezieren. En het spijt Tjan te moeten concluderen dat ook dat maar mondjesmaat lukte: de tekst was simpelweg niet hilarisch genoeg om de grote gebaren in het geboden spel te rechtvaardigen. Het diner dat gisteravond werd opgediend was ondanks mooie ingrediënten te eenzijdig van smaak, en had bij een wat subtielere benadering ongetwijfeld veel aan kracht gewonnen.
Rapportcijfer: 7+

Nieuwe column: Roze bril

Deze week in Steeksleutels, Tjan’s column in de Leidse edities van het Witte Weekblad: ‘Een beetje anticyclisch.’ Dat was op Twitter Tjan’s eerste reactie op het mooie nieuws dat Leiden een schilderij van Rembrandt heeft gekocht. Ondanks bezuinigingen geeft de stad, raadsbreed gesteund, anderhalf miljoen euro uit aan kunst, wat door velen toch maar al te graag als een linkse hobby wordt weggezet. Helemaal aangenaam verrast was hij toen de Leidenaars vrijwel unaniem enthousiast bleken te reageren op deze culturele aankoop. Klik hier om de nieuwe Steeksleutels te lezen…

Bescheiden Van Merwijk pakt als vanouds uit

© www.corbino.nl

Jeroen van Merwijk | De vleesgeworden bescheidenheid | Kleine Komedie, Amsterdam | donderdag 16 februari 2012
In zijn twaalfde theaterprogramma De vleesgeworden bescheidenheid zien we een Jeroen van Merwijk die ten gevolge van de draconische bezuinigingen op kunst en cultuur noodgedwongen de broekriem heeft aangehaald. De 56-jarige cabaretier zit op het verder lege podium op een stoel, boven zijn hoofd bungelt bij wijze van decor een sober schijnend peertje en zijn teksten leest hij – omdat hij zich de tijd niet kon permitteren ze uit zijn hoofd te leren – op van papier. Ook op de inhoud van het programma is bezuinigd: zo is de humor geschrapt. ‘Vierenhalf uur zonder één lach. Dat is nog nooit vertoond in het cabaret. In het mannelijke cabaret, althans.’

Wie het oeuvre van Van Merwijk kent, weet dat er ten opzichte van eerdere voorstellingen dus eigenlijk niets veranderd is: de pretlichtjes in zijn ogen twinkelen als vanouds als hij zijn van ironie doordrenkte teksten brengt, en zijn linkse idealen nemen nog altijd een prominente plaats in zijn werk in. Meneer van Merwijk wil geen cabaretier van alle Nederlanders zijn, met een rode draad, typetjes en hazenlipimitaties. Hij wil ‘dingen zeggen die waar zijn, maar die niemand wil horen’. Zijn drijfveer? ‘Alles wordt van kwaad tot erger als men halverwege ophoudt het te bestrijden.’ Als een moderne cowboy trekt hij daarom vanaf zijn stoel ten strijde - met zijn liedjes, waarin zijn gitaarbegeleiding meer variatie kent en hij beter zingt dan ooit, maar in De vleesgeworden bescheidenheid toch vooral met zijn gesproken teksten, zoals de gratis linkse columns die hij wekenlang ongevraagd naar de hoofdredacteur van de Krant van Wakker Nederland stuurde. Scherp maar ook vol zelfspot trekt hij van leer, met name tegen de stuitende domheid in ons land.

Het moge duidelijk zijn: de bezuinigingen van Halbe Zijlstra hebben op Van Merwijk nauwelijks invloed gehad. ‘Kunst zal nooit verdwijnen,’ benadrukt hij aan het einde van de avond nog maar eens, voordat hij op de rand van het podium gaat zitten om – zoals hij in de voorstelling al omstandig aankondigde – zijn cd’s en boekjes aan de man te brengen. Want de schoorsteen in huize Van Merwijk moet natuurlijk wel blijven roken…
Rapportcijfer: 8

Deze recensie verscheen ook op Camedy.nl.

Van Dale en Windows 7: het kan wél

Met de aanschaf van een nieuwe laptop deed begin deze week dan eindelijk Windows 7 zijn intrede in Huize Tjan. Op zijn desktop-pc is Tjan nog altijd een tevreden XP-gebruiker; met Vista op de laptop die afgelopen weekend de geest gaf had hij een haat-liefdeverhouding en van Windows 7 wilde hij eigenlijk niets weten. Vooral niet na de alarmerende berichten dat verschillende software niet compatible zou zijn met dit jongste Microsoft-besturingssysteem.

Dat bleek mee te vallen: de meeste pakketten – ook antieke – draaien gewoon of zijn met behulp van een workaround op het 64-bitssysteem alsnog vrij eenvoudig aan de praat te krijgen. Alleen voor de elektronische woordenboeken van Van Dale leek er geen oplossing te bestaan. Hoe Tjan ook googlede: steeds weer las hij dat de woordenboeken niet te installeren waren. Een rood blok over Windows 7-ondersteuning op de website van Van Dale zag er bovendien nogal onheilspellend uit. Wachten op een antwoord van Meneer Van Dale is tot dusver inderdaad vergeefse moeite gebleken: de uitgever van de woordenboeken biedt op zijn site als ‘oplossing’ nog altijd slechts een korting op de aanschaf van de nieuwste edities van de software, die wél geschikt zijn voor Windows 7.

Omdat Tjan weet dat hij niet de enige is die zijn ‘oude’ elektronische woordenboeken goed genoeg vindt om op een nieuwe laptop te installeren, volgt hier de – uiterst eenvoudige – methode om de boel toch gewoon aan de praat te krijgen. De beschrijving is gebaseerd op de installatie van de veertiende editie van het Groot Woordenboek van de Nederlandse Taal, maar werkt in elk geval ook voor de 2.0-editie van de internationale woordenboeken Engels, Duits en Frans.

1. Stop de cd in de speler van de computer. Autorun zal de installatie starten, die vervolgens door Windows 7 wordt afgebroken omdat er bekende compabiliteitsproblemen bestaan.
2. Open Windows Verkenner, en verken de cd. In de rootdirectory staan 7 bestanden en 3 mapjes.
3. Negeer de setup-bestanden en open het mapje install.
4. Start het bestandje install.exe.
5. De installatie van het woordenboek zal op de gebruikelijke wijze worden gestart en afgerond. Een eenmalige melding over een mogelijk onjuiste installatie kan worden genegeerd.

Nieuwe column: Herinnering aan Leiden

Deze week in Steeksleutels, Tjan’s column in de Leidse edities van het Witte Weekblad: Een gedeelte van deze column schreef Tjan in zijn zwembroek, onder een uitbundig schijnend Egyptisch zonnetje, en denkend aan Leiden. Hendrik Marsman dus, maar dan op zijn Leids. Klik hier om de nieuwe Steeksleutels te lezen…

All Inclusive in de krant

Vandaag werd Tjan opeens als All Inclusive-ervaringsdeskundige opgevoerd in de krant. De bevriende AD-journaliste en thrillerschrijfster Ellen den Hollander had in een artikel over de opmars van All Inclusive-formule een paar zinnen aan deze weblog ontleend. Om precies te zijn: aan de bijdrage Voorspelbare vakantie, die Tjan op 31 januari schreef, en waarin het All Inclusive-karakter van zijn vakantie eigenlijk niet eens ter sprake komt. Maar het moet gezegd: dat vermaledijde polsbandje draagt wel degelijk bij aan het ontspannen karakter van dit soort relaxvakanties. Volgend jaar valt Tjan en partner na tien verblijven overigens de twijfelachtige eer te beurt dat ze met een gouden bandje door het resort mogen paraderen. Boffen zij even!

Gratis tip van uw All Inclusive-ervaringsdeskundige: Smeer 's ochtends beide armen in met zonnebrand...

Zonnige winterdag op Leids ijs

Het zonnetje deed nog een beetje denken aan Egypte, maar de temperatuur deed dat zeker niet. Goed ingepakt waagde Tjan zich vandaag met zijn camera op het ijs. Nu of nooit, want morgen doet de dooi zijn intrede. Als plaats van handeling koos Tjan voor het meest Hollandse stukje Leiden, voor het Galgewater op precies te zijn (en hij was niet de enige). Dit fraaie stukje Rijn wordt opgeluisterd door de Stadstimmerwerf met zijn fraaie trapgevel, de houten molen De Put, de karakteristieke Rembrandtbrug en het statige gebouw van de voormalige Zeevaartschool. Een fraai decor voor oud-Hollands wintervertier…

Onder de Rembrandtbrug lag nog geen ijs, en dobberden enkele watervogels in hun wak. Vanaf de brug sloegen voorbijgangers de bevroren Rijn gade.

Wie denkt dat zich met dergelijke zwakke plekken geen hond op het ijs zou wagen, die heeft het mis.

Er werd volop geschaatst en gewandeld op het ijs van het Galgewater.

Hoe Hollands wil je het hebben: een Nederlandse vlag op een klassiek binnenvaartschip en de fraaie trapgevel van de voormalige Stadstimmerwerf.

Op weg naar de Molen de Put, waar een Koek & Zopie wacht.

Onder een heel klein gedeelte van de Rembrandtbrug is het ijs sterk genoeg. Veel schaatsers vermeden een kluunpartij door dankbaar van deze smalle doorgang gebruik te maken.

Ook aan de andere kant van de brug is een Koek & Zopie (of: Sopie, zo u wilt). De warme chocolademelk met slagroom vinden hier gretig aftrek.

Een zwaan verlaat zijn wak en vliegt op zoek naar open water laag over het ijs. Voor de watervogels is de winter geen pretje. De kringen in het water onder de zwaan zijn diepgevroren.